KNMI: Koudste januari in dertien jaar

31 januari 2010

DE BILT (Nieuws van Nederland) - Voor het eerst sinds lange tijd is het weer eens echt winter. Na een koude december met vorst en veel sneeuw is ook januari een koude en sneeuwrijke maand geworden. Voor het eerst sinds 1997 lag de gemiddelde maandtemperatuur onder het vriespunt. In De Bilt bedraagt de gemiddelde temperatuur over deze maand ongeveer -0,6 graden. Het langjarig gemiddelde over het tijdvak 1971-2000 is 2,8 graden, zodat de maand ruim drie graden te koud was. In de winter van 1997 toen op 4 januari de Elfstedentocht werd verreden, lag de gemiddelde temperatuur in januari op -1,2 graden. In dat jaar volgde echter een zeer zachte februari zodat de winter van 1996/1997 als geheel maar weinig kouder was dan normaal. Het einde van de vorstperiode is voorlopig niet in zicht zodat de winter van 2010 vrijwel zeker als een koude winter de boeken in gaat. Het koudegetal van Hellmann, berekend uit de som van alle negatieve etmaalgemiddelden van de temperatuur, is inmiddels tot boven de 70 opgelopen. In de winter van 2003 kwam het Hellmann koudegetal uit op 80, in 2009 op ruim 56. Bij een Hellmann koudegetal van meer dan 100, waar de winter niet ver van verwijderd is, valt deze winter in de categorie koud, boven de 160 spreken we van een zeer koude winter. In het noordoosten is de winter een stuk kouder dan in het zuidwesten. Dat blijkt ook uit de verdeling van de Hellmann koudegetallen die momenteel uiteenlopen van ruim 20 in Zeeland tot bijna 120 in Groningen. Ook in de gemiddelde temperatuur komt dat verschil tot uiting: in Eelde ligt de maandtemperatuur rond -2,0 graden, in Vlissingen rond +1,0 graden. De laagste temperatuur van de maand meldde Stavoren waar op 26 januari -15,8 graden werd gemeten. Een dag eerder werd hier -13,9 graden gemeten. De voorlopig laagste temperatuur van deze winter -18,4 graden op 19 december in Deelen bij Arnhem. In De Bilt kwam de temperatuur in januari op 2 dagen onder de -10 graden (strenge vorst) en op 23 dagen onder nul (vorstdagen). Strenge vorst komt hier normaal ook op 2 dagen voor, vorst op 13 dagen. Op 10 dagen kwam de temperatuur in De Bilt ook overdag niet boven het vriespunt. Gewoonlijk telt de maand hier 4 ijsdagen. Sinds de winters van 1996 en 1997 zijn zulke aantallen vorst- en ijsdagen in De Bilt niet voorgekomen. Uitzonderlijk is het aantal witte dagen. Sinds december lag gemiddeld over het land (berekend over 13 weerstations) op 29 dagen sneeuw. Zo'n groot aantal sneeuwdekdagen is het laatst voorgekomen in het midden van de jaren tachtig. In de winter van 1978/1979 lag gemiddeld op 60 dagen sneeuw. In een normale winter telt ons land 13 sneeuwdekdagen. De plakkerige sneeuw was heel geschikt voor het maken van sneeuwpoppen die overal in het land te zien waren. Bijzonder was het weekeinde van 9 januari toen vooral de noordelijke provincies te maken kregen met een sneeuwjacht, die leidde tot vorming vaan sneeuwduinen en veel overlast opleverde. Ook op 6 januari zorgde een zware sneeuwbui tijdens de avondspits bij Amsterdam voor grote problemen. Ondanks alle sneeuw viel er minder neerslag dan gewoonlijk in januari. Gemiddeld over het land viel circa 30 mm tegen 69 mm normaal. Op sommige plaatsen viel niet meer dan 20 mm. De zon scheen omstreeks 55 uur wat vrijwel normaal is voor januari. Vooral rond het midden van de maand liet de zon verstek gaan. Op enkele plaatsen in het noordoosten was de zon tussen 13 en 24 uur maar 3 uur te zien. Ook in andere delen van Europa is de winter hard toegeslagen. Op veel plaatsen hebben sneeuwstormen en lage temperaturen geleid tot ernstige problemen. In het centrale deel en oosten van Europa zijn op verschillende dagen temperaturen gemeten tussen -20 en -30 graden. Opmerkelijk was de -27,6 graden in het Oostenrijkse Gars (Niederösterreich), de laagste temperatuur in 13 jaar. De vorst is ook doorgedrongen tot het zuidoosten van Europa waar begin deze maand nog zomerse temperaturen zijn gemeten. Op Kreta was Nieuwjaarsdag met 29,8 graden bijna tropisch warm.